Wie is Jezus?

De vraag die alles verandert

Geen persoon heeft de geschiedenis méér gevormd dan Jezus van Nazareth. Maar wie was Hij nu echt? We beginnen bij het begin: heeft Hij eigenlijk wel bestaan?

Historisch bewijs

Heeft Jezus echt bestaan?

Onder historici bestaat daarover nauwelijks discussie. Vrijwel alle deskundigen — gelovig of niet — zijn het erover eens dat Jezus van Nazareth een echt mens was: iemand die in de eerste eeuw in Galilea en Judea leefde, een beweging op gang bracht en onder de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus werd gekruisigd.

Dat weten we niet alleen uit de Bijbel. Ook bronnen van búiten het christendom bevestigen het:

Tacitus Romeins historicus en senator · ca. 116 n.Chr. In zijn Annalen beschrijft Tacitus — algemeen beschouwd als een van de betrouwbaarste geschiedschrijvers van Rome — hoe keizer Nero de christenen de schuld gaf van de grote brand van Rome in het jaar 64. Daarbij noteert hij dat hun naamgever, „Christus”, onder keizer Tiberius door stadhouder Pontius Pilatus was terechtgesteld. Veelzeggend is dat Tacitus zelf niets met het christendom had — hij noemt het zelfs een „verderfelijk bijgeloof”. Juist daarom weegt zijn bevestiging zo zwaar: ze komt van een ronduit vijandige bron.

Flavius Josephus Joods historicus · ca. 93 n.Chr. In zijn omvangrijke werk Joodse Oudheden noemt Josephus Jezus tweemaal. Eén keer beschrijft hij de terechtstelling van „Jakobus, de broer van Jezus die Christus werd genoemd” — een passage die vrijwel alle historici als echt aanvaarden. Een tweede, langere vermelding tekent Jezus als leraar die onder Pilatus werd gekruisigd. Zo bevestigt een Joodse, niet-christelijke bron uit de eerste eeuw zélf zowel het bestaan van Jezus als zijn kruisdood.

Plinius de Jongere Romeins gouverneur · ca. 112 n.Chr. Als gouverneur van de provincie Bithynië schrijft Plinius een brief aan keizer Trajanus met de vraag hoe hij met christenen moet omgaan. Hij vertelt dat zij vóór zonsopgang samenkwamen en „Christus als een god” bezongen, en dat ze zich met een eed verbonden om geen kwaad te doen. Tachtig jaar na Jezus’ dood werd Hij dus nog steeds aanbeden, ondanks de dodelijke vervolging van Christenen. Niet door een handjevol, maar door zovelen dat een Romeins bestuurder er beleid voor moest opstellen.

Daar komt bij dat geen enkele tekst uit de oudheid zó goed is overgeleverd als het Nieuwe Testament. Er zijn duizenden handschriften bewaard gebleven, waarvan sommige verrassend kort na de gebeurtenissen zijn opgeschreven. De berichten over Jezus behoren daarmee tot de best gedocumenteerde van de hele oudheid.

De échte vraag is dus niet of Jezus heeft bestaan, maar wie Hij is. Was Hij slechts een wijze leraar — of werkelijk de Zoon van God? De Bijbel laat daarover geen twijfel bestaan, en vat het in één bekende zin samen:

Johannes 3:16-17

„Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft. Want God heeft Zijn Zoon niet in de wereld gezonden opdat Hij de wereld zou veroordelen, maar opdat de wereld door Hem behouden zou worden.”

„Iemand die slechts een mens was en zei wat Jezus zei, zou geen groot moreel leraar zijn. Hij zou óf een krankzinnige zijn … óf de Zoon van God.”

C. S. Lewis, Mere Christianity

Zijn eigen woorden

De mooiste moraal die ooit is onderwezen

Lees wat Jezus werkelijk zéi, en je begrijpt waarom zelfs wie niet in Hem gelooft Hem een groot leraar noemt. In de Bergrede — drie hoofdstukken in het evangelie van Matteüs — tekent Hij een moraal die haar gelijke niet kent: oordeel niet, vergeef wie je kwaad doet, geef zonder er iets voor terug te verwachten, en heb zelfs je vijanden lief. Tweeduizend jaar later voelen die woorden nog altijd als de hoogste lat die een mens zich kan voorstellen.

Maar er schuilt iets diepers in. Waarom raken die woorden ons eigenlijk? Waarom weten we — van binnenuit, zonder dat iemand het ons hoeft te leren — dat wreedheid verkeerd is en goedheid juist? Een dier kent dat niet. Een leeuw die doodt is niet „slecht”, een aap die zijn rivaal verjaagt is niet „onrechtvaardig”. Maar van een mens verwachten we beter — en doet hij het niet, dan noemen we dat onrecht.

Als wij niets méér zijn dan het resultaat van blinde evolutie, van het overleven van de sterkste, waar komt dat besef van goed en kwaad dan vandaan? Waarom dragen wij, en wij alleen, een moreel kompas met ons mee? Een kompas wijst naar een richting die het kompas niet zélf heeft gemaakt. Zo wijst ook ons geweten ergens heen. Als goed en kwaad echt bestaan, dan moet er een Bron van het goede zijn — en die Bron is God, Schepper van hemel en aarde.

Het was juist deze gedachte die C. S. Lewis, ooit een overtuigd atheïst, tot geloof bracht. En het is dezelfde Jezus die ons niet alléén heeft verteld wat goed is, maar het ook volmaakt heeft voorgeleefd. Zijn woorden in de Bergrede zijn geen vrijblijvend advies — het is de stem van die Bron zelf.

„De twee belangrijkste dagen in je leven zijn de dag waarop je geboren wordt en de dag waarop je ontdekt waarom.”

toegeschreven aan Mark Twain

De Romeinenroute

De weg naar God in zes verzen

Hoe kom je bij God? In zijn brief aan de Romeinen legt de apostel Paulus het stap voor stap uit. Deze zes verzen worden wel de Romeinenroute genoemd: een heldere weg van het probleem — onze zonde — naar de oplossing: genade door Jezus, en het antwoord van geloof.

Lees de verzen rustig door. Herken je jezelf erin? Dan mag je het gebed eronder hardop meebidden — precies zoals het er staat.

3:10
gelijk geschreven staat: Niemand is rechtvaardig, ook niet één,
3:23
Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods,
3:28
Want wij zijn van oordeel, dat de mens door geloof gerechtvaardigd wordt, zonder werken der wet.
6:23
Want het loon, dat de zonde geeft, is de dood, maar de genade, die God schenkt, is het eeuwige leven in Christus Jezus, onze Here.
10:9
Want indien gij met uw mond belijdt, dat Jezus Heer is, en met uw hart gelooft, dat God Hem uit de doden heeft opgewekt, zult gij behouden worden;
10:13
want: al wie de naam des Heren aanroept, zal behouden worden.

Bid je mee?

Een gebed

Vader in de hemel, Jezus Christus,
ik roep tot U.
Ik weet: ik ben een zondaar
en ik weet dat ik de hel verdien.
Maar ik geloof dat U bent gestorven
aan het kruis voor mij
en weer bent opgestaan uit de dood.
Jezus Christus, red mij nu
en geef mij het eeuwige leven.
Vanaf vandaag vertrouw ik alleen op U.
Dank U wel, amen.